Tomanowa Przełęcz to jedna z najniższych przełęczy w głównej grani Tatr, a zarazem jedno z najbardziej historycznych przejść przez te góry. Leżąca na wysokości 1685 m n.p.m., szeroka i trawiasta, od wieków przyciągała kupców, zbójników i kurierów — a dziś zachwyca turystów rozległymi widokami i bogatą florą alpejską.

Siodło przełęczy jest szerokie, otwarte i porośnięte trawą, co nadaje mu łagodny, niemal sielski charakter. Zbudowane z dolnotriasowych łupków, stanowi punkt styku dwóch formacji geologicznych — wapieni serii wierchowej od północy i skał metamorficznych od południa. Z przełęczy roztaczają się rozległe widoki na Tatry Wysokie: szczególnie efektownie prezentuje się stąd Świnica i Kominiarski Wierch. Po zachodniej stronie leży polska Dolina Tomanowa, po wschodniej — słowacka Dolina Tomanowa Liptowska. Wiosną i latem murawy siodła pokrywa bogata roślinność alpejska: różeniec górski, mak alpejski, lepnica bezłodygowa, skalnica nakrapiana i wierzba alpejska. W południowym grzbiecie Ciemniaka uwagę przyciągają wapienne skały zwane Tomanowymi Stołami, w których tkwi malownicza Głazista Turnia.

• Dolina Tomanowa (strona polska) — dawny czerwony szlak wiódł Kamienistym Żlebem na przełęcz; uwaga: szlak od strony polskiej jest zamknięty przez TPN od 22 maja 2009 r.
• Dolina Cicha / Dolina Tomanowa Liptowska (strona słowacka) — czerwony szlak od strony słowackiej również został zamknięty w czerwcu 2008 r.

• Przed wyruszeniem sprawdź aktualny status szlaków w TPN oraz po stronie słowackiej — przejście może być oficjalnie zamknięte.
• Przełęcz leży na granicy polsko-słowackiej; przejście graniczne wymaga obowiązującego dokumentu tożsamości.
• Na skałkach siodła stwierdzono występowanie rzadkiego jastrzębca śląskiego — nie zrywaj roślin.

To właśnie w okolicach Tomanowej Przełęczy rozgrywają się najważniejsze sceny książki Jerzego Mieczysława Rytarda i Heleny Roj 'Koleba na Hliniku' — literacki ślad, który nadaje temu miejscu wyjątkowego uroku.