Dolina Waksmundzka to jedno z najbardziej dzikich i nietkniętych miejsc w Tatrach Wysokich — schowana między Wołoszynem a Koszystą, niemal zupełnie niedostępna dla turystów. Właśnie ta niedostępność czyni ją wyjątkową: to królestwo niedźwiedzi, kozic, świstaków i jeleni, gdzie natura rządzi się własnymi prawami.

Dolina wcinająca się w stronę przełęczy Krzyżne zachwyca lodowcową rzeźbą terenu — widoczne progi polodowcowe, kotły, morenowe wały i trzy piętra rówień tworzą krajobraz jak z podręcznika geologii. Najniżej leży Waksmundzka Równica (ok. 1600–1620 m), wyżej Pośrednia z dwoma okresowymi oczkami wodnymi, a na samej górze Zadnia Równica (ok. 1930–1960 m) z malutkim jeziorkami — Waksmundzkimi Stawkami. Dolne zbocza porastają naturalne świerczyny i limby, wiosną i latem kwitną tu rzadkie rośliny, jesienią całość zalewa złoto i czerwień. Zimą dolina jest niemal całkowicie odcięta od świata.

• Toporowa Cyrhla — szlak żółty, ok. 2 godz. 10 min na Rówień Waksmundzką, umiarkowany
• Rusinowa Polana — szlak na Polanę pod Wołoszynem, ok. 25 min w każdą stronę, łatwy
• Palenica Białczańska — przez Rusinową Polanę, ok. 40 min do polany, łatwy

• Wnętrze doliny objęte jest ścisłą ochroną jako rezerwat przyrody — wstęp dla turystów jest zabroniony.
• Znakowane szlaki przebiegają jedynie przez dolną część doliny, na wysokości ok. 1250 m n.p.m.
• Na Waksmundzkim Potoku, na wysokości ok. 1400 m, znajduje się 15-metrowy wodospad Młyn.

Nazwa doliny pochodzi od podhalańskiej wsi Waksmund, do której należała niegdyś Hala Waksmundzka. Dawniej okolica słynęła jako kryjówka zbójników — stąd jej stara, klimatyczna nazwa: Dolina Zbójnicka.