Na Markowej Roli w Zawoi ukrywa się prawdziwa perełka dla miłośników góralskiej kultury — skansen, w którym drewniane chałupy, kuźnia i kapliczka opowiadają historię Babiogórców tak, jakby czas się tu zatrzymał. To miejsce, gdzie po wędrówce na Babią Górę można zajrzeć w przeszłość i poczuć atmosferę górskiej wsi z przełomu XIX i XX wieku.

Skansen tworzą trzy chałupy — najstarsza z lat 1802-1815, tzw. 'chałupa Słopniakowa', to kurny dom bez komina, zwany tu 'kurlokiem'. Obok stoją chałupa Kudzi z wystawą o przewodnictwie górskim oraz dom Gancarczyka, gdzie dziś można kupić bilety i pamiątki. Całości dopełniają kuźnia z wyposażeniem z początku XX wieku, wolnostojąca piwniczka ze spichlerzem i malownicza kapliczka z kamienną figurą Matki Bożej. Latem otoczenie zielonych wzgórz Beskidu Żywieckiego dodaje temu miejscu spokoju, a zimą ośnieżone dachy gontowe tworzą wyjątkowo bajkowy obraz.

Jak dotrzeć

• Zawoja centrum — dojazd drogą lokalną do przysiółka Markowa, czas dojazdu ok. 10-15 minut, trasa łatwa, dostępna również samochodem
• Szlaki turystyczne prowadzące na Babią Górę i Policę przechodzą w pobliżu Zawoi Markowej, co pozwala połączyć zwiedzanie skansenu z górską wędrówką

Praktyczne informacje

• Zespół budynków wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego (nr A-89/M, 2007)
• Ekspozycja etnograficzna prezentuje oryginalne wyposażenie góralskich chałup oraz unikalną kolekcję oleodruków
• Możliwość noclegu — część gospodarcza domu Gancarczyka została przebudowana na pokoje gościnne

Nazwa 'kurlok' pochodzi od kurnej chałupy bez komina, gdzie dym z paleniska uchodził wprost przez otwory w dachu — warto to zobaczyć na własne oczy, zanim ruszymy dalej w Beskidy.