Pilisszántói-kőfülke to jedna z najważniejszych jaskiń archeologicznych Węgier, skryta w skałach masywu Pilis nad wsią Pilisszántó. To nie jest typowa jaskinia do zwiedzania ze światłem czołowym - to ogromna, otwarta nisza skalna, do której można wejść bez żadnego sprzętu, a widok, jaki się z niej otwiera, zapiera dech w piersiach.

Wejście, skierowane na północny wschód, jest naprawdę imponujące - ma około 8-10 metrów szerokości. Wnętrze to jedna wielka komora wyżłobiona w triasowych wapieniach dachsztyńskich, dawniej aktywne źródło jaskiniowe. Z przedpola rozciąga się piękna panorama na Kotlinę Piliscsabai oraz pasmo Hosszú-hegy i Kevélyek. To miejsce szczególnie urokliwe wiosną i jesienią, gdy światło padające do wnętrza niszy podkreśla surowość skalnych ścian.

Jak dotrzeć

• Pilisszántó, okolice dawnego zamku Orosdy - szlak zielony wzdłuż grzbietu Pilis, dojście ścieżką od najbardziej południowego punktu szlaku, trasa łatwa do umiarkowanej
• Alternatywnie z Pilisszentkeresztu - również dobrze oznaczone podejście

Praktyczne informacje

• Jaskinia jest ściśle chroniona (fokozottan védett) ze względu na znaleziska archeologiczne i paleontologiczne
• Można ją zwiedzać bez zezwolenia i bez sprzętu jaskiniowego, wystarczy dojść pieszo
• W okolicy gnieździ się rzadki ptak - puchacz, dlatego teren wymaga poszanowania spokoju przyrody

To właśnie tutaj w latach 1914-1915 badacz Tivadar Kormos odkopał tysiące kości zwierzęcych i narzędzia kamienne po łowcach renów z epoki lodowcowej - znalezisko tak ważne, że dało nazwę osobnej kulturze archeologicznej zwanej pilisszántói.