Łuda Jana to rzeka w południowej Bułgarii, płynąca przez region Pazardżik, znana z dzikiego charakteru i malowniczej doliny wyciętej w Sredna Gorze. Jej nazwa, oznaczająca dosłownie 'Szalona Jana', nie jest przypadkowa — po ulewnych deszczach rzeka potrafi gwałtownie przybierać, co od wieków budzi respekt okolicznych mieszkańców.

Rzeka bierze początek pod szczytem Bicz w Sredna Gorze jako Eliszka Reka, a następnie przepływa przez kotlinę panagiursku, tworząc głęboki, malowniczy przełom w okolicach wsi Byta. To właśnie ten odcinek przyciąga turystów i miłośników pieszych wędrówek — strome zbocza, gęste lasy i widok na wijącą się w dole rzekę tworzą niezapomnianą scenerię, szczególnie jesienią, gdy zbocza mienią się barwami liści. W dolnym biegu, na Nizinie Górnotrackiej, rzeka rozlewa się szeroko wśród piaszczystych brzegów, oferując spokojniejszy, bardziej pasterski krajobraz.

Jak dotrzeć

• Panagiuriszte — punkt wyjścia do zwiedzania górnego biegu rzeki i przełomowej doliny, dojazd drogą nr 37, trasa łatwa do umiarkowanej
• Wieś Byta — dostęp do najbardziej malowniczego, kanionowego odcinka rzeki, teren wymagający nieco większej kondycji

Praktyczne informacje

• Wzdłuż doliny rzeki od Panagiuriszte do Popinci biegnie 16,4 km odcinek drogi nr 37 (Jabłanica – Pazardżik – Dospat)
• W dolnym biegu koryto rzeki jest obwałowane, ponieważ rzeka regularnie wylewa — ostatnia duża powódź miała miejsce w 2005 roku

Według legendy rzeka nosi imię pięknej bułgarskiej dziewczyny Jany, która rzuciła się w jej nurt, by uniknąć przymusowego małżeństwa — stąd właśnie 'szalona' nazwa, którą do dziś nosi ta niezwykła rzeka.