Osobita (1687 m n.p.m.) to jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów Tatr Zachodnich — samotny, dumnie odsunięty od głównego grzbietu, widoczny nawet z Zakopanego. Jej nazwa pochodzi od góralskiego słowa oznaczającego 'oddzielony', i rzeczywiście, oglądana z wielu stron sprawia wrażenie zupełnie niezależnej góry. To miejsce z duszą i historią, które przyciąga nie tylko widokami, ale i atmosferą dawnych legend.

Masyw Osobitej zbudowany jest z wapieni i dolomitów, co nadaje mu zupełnie inny charakter niż sąsiednim tatrzańskim szczytom. Doliny wcinające się w jej stoki nie były zlodowacone — powstały przez erozję wodną, co czyni je osobliwością geologiczną. Wśród skał kryją się liczne jaskinie krasowe. Ze szczytowych partii rozciąga się wyjątkowa panorama na orawskie partie Tatr — żadne inne miejsce nie oferuje tak dobrego widoku na tę część gór. Jesienią masyw tonie w barwach złota i czerwieni, wiosną stoki ożywają zielenią hal, na których jeszcze w XVII wieku wypasano 1500 sztuk owiec i krów.

• Zwierówka – Przełęcz pod Osobitą: czas podejścia ok. 2 h 05 min, zejście ok. 1 h 30 min, umiarkowanie trudny
• Przełęcz pod Osobitą – Grześ: czas podejścia ok. 2 h, zejście ok. 1 h 50 min, umiarkowanie trudny

• Od 1989 roku masyw Osobitej objęty jest ścisłą ochroną przyrody (Rezervácia Osobitá, 458 ha) — wejście na sam szczyt jest niedozwolone.
• Jedyny dostępny szlak turystyczny prowadzi obrzeżami masywu, przez Ciepły Żleb i Przełęcz pod Osobitą — pozwala podziwiać masyw bez wchodzenia w strefę chronioną.

Według góralskich podań doliny Osobitej były kryjówką zbójników, którzy zwoływali się, zapalając watry na szczycie. W jaskiniach ukrywali łupy, a sama góra od wieków uchodziła za symbol końca Tatr — jak pisali polscy literaci końca XIX wieku, pasmo ciągnie się 'od Hawrania po Osobitą'.